Zoeken

Verantwoord beleggen: pensioenfonds kan niet zonder moreel kompas

01-06-2017

In 2007 wijdde het TV-programma Zembla een aflevering aan het beleggingsbeleid van Nederlandse pensioenfondsen. Het liet zien dat fondsen belegden in bedrijven die clusterbommen maken. De uitzending schudde mensen wakker. Wat gebeurt er eigenlijk met ons pensioengeld? Sindsdien staat verantwoord beleggen steevast op de bestuursagenda van pensioenfondsen. Een fonds heeft naast een duidelijk doel (geïndexeerde pensioenen) ook een moreel kompas nodig. Tegelijkertijd is de stap van vermogensbeheer naar verantwoord beleggen in de praktijk niet eenvoudig. Vind je het voldoende dat je je als pensioenfonds ‘netjes’ gedraagt? Of reikt de ambitie verder en wil je de wereld ook een beetje beter maken? En hoe ga je om het gegeven dat maatschappelijke opvattingen telkens veranderen? Wat nu verantwoord is, is dat over vijf of tien jaar misschien helemaal niet meer.

Beleggen via fondsen voor algemene rekening
Bij de inrichting van verantwoord beleggen kan Stap terugvallen op een aantal zaken. Zo hebben de Verenigde Naties de zogenaamde Global Compact principes opgesteld op het gebied van Mensenrechten, Arbeidsrechten, Milieu en Anti-Corruptie. Deze code biedt beleggers handvatten voor het respecteren van mens en milieu en de zorg voor goede governance. Een mooi eerste richtsnoer. Maar er is meer nodig om verantwoord beleggen in de praktijk vorm te geven. Er zijn bijvoorbeeld lokaal en internationaal grote verschillen tussen verdragen. Ook is het lastig om de positie van toeleveranciers van ‘verdachte’ bedrijven op de juiste waarde te schatten. Precies om die reden werkt Stap nauw samen met TKPI. TKPI is uitvoerder en beheerder van verschillende omvangrijke fondsen voor algemene rekening. In deze fondsen neemt niet alleen Stap deel, ook de gelden van andere pensioenfondsen die klant zijn bij TKPI worden hierin belegd. Het grote voordeel van deze fondsen voor algemene rekening is dat ze geschoond zijn - en geschoond blijven - voor bedrijven die niet aan de normen voor verantwoord beleggen voldoen.

Bedrijven aanspreken op gedrag 
TKPI en Stap kunnen als extra waarborg voor verantwoord beleggen rekenen op de ondersteuning van Sustainalytics. Dit onafhankelijke researchbureau toetst bedrijven op hun gedrag en heeft een volmacht om het gesprek aan te gaan met bedrijven waarbij twijfels zijn over de manier waarop ze te werk gaan. Sustainalytics is een mondiale speler met groot gezag en vooral ook veel invloed. Eumedion is de derde partij die Stap inschakelt om verantwoord te kunnen beleggen. Stap is lid van Eumedion dat zich als belangenbehartiger van institutionele beleggers inzet om de governance, de milieuprestaties en de sociale prestaties van beursvennootschappen te verbeteren. Eumedion laat bijvoorbeeld namens Stap haar stem horen bij algemene aandeelhoudersvergaderingen en kan zo invloed uitoefenen op thema’s als beloningsbeleid en beschermingsconstructies.

Minder risico
Bij verantwoord beleggen worden bepaalde bedrijven en fondsen uitgesloten. Vaak wordt de vraag gesteld of dit een negatief effect heeft op het rendement. Het antwoord hierop is eenvoudig: vanwege de diversificatiestrategie die wordt gehanteerd zijn er geen negatieve gevolgen. Tenzij je kiest voor een volledig discretionaire portefeuille, blijft er in vrijwel alle industrieën en markten voldoende keuze over om gespreid te beleggen. Het tegendeel is eerder waar. Er is steeds meer aandacht voor de positieve gevolgen van verantwoord beleggen: het sluit goed aan bij een lange termijn beleggingstrategie. Het blijkt voorbeeld dat de aandelenkoersen van bedrijven die zich verantwoordelijk gedragen minder volatiel zijn. Door verantwoord te beleggen verklein je feitelijk het risico in de portefeuille.